Qeveria Edi Rama ndryshoi ligjin për oligarkë edhe eliten politike

Në shkurt të vitit 2024, Parlamenti i Shqipërisë miratoi Ligjin nr. 21/2024, i cili solli ndryshime rrënjësore në Ligjin për Zonat e Mbrojtura të vitit 2017. Ky hap i qeverisë së kryeministrit Edi Rama ndezi një debat të ashpër kombëtar dhe ndërkombëtar, duke u cilësuar nga aktivistët e mjedisit dhe opozita si një “asfaltim ligjor” për t’i hapur rrugë oligarkëve dhe investitorëve të huaj me peshë politike.

Më poshtë paraqitet një përmbledhje e mënyrës se si funksionon kjo reformë dhe cilat janë pikat më nxehta të saj:

Ndryshimet Kryesore: Çfarë Ndryshoi në Ligj?

Qeveria e prezantoi këtë reformë nën rrobën e “zhvillimit ekonomik” dhe promovimit të asaj që ligji i ri e quan zyrtarisht “Turizëm i Ekselencës” (struktura hoteliere dhe resorte me standarde të larta). Megjithatë, mekanizmat e futur në ligj zbehin plotësisht mbrojtjen që gëzonin këto ekosisteme deri dje:

• Pavarësia e Këshillit të Ministrave: Ligji i ri i jep të drejtën Këshillit të Ministrave (qeverisë) që të ndryshojë kufijtë e zonave të mbrojtura ose të lejojë investime strategjike brenda tyre, pa pasur nevojë për miratimin e rreptë të agjencive të specializuara të mjedisit.

• Hapja e Nënzonave: Territoret që dikur konsideroheshin “zonat qendrore” (ku nuk lejohej asnjë lloj ndërhyrje njerëzore) tashmë mund të riklasifikohen për të lejuar ndërtime resortesh, rrugësh accessi dhe infrastrukturë tjetër mbështetëse.

“Ligji Kushner” dhe Favorizimi i të Pasurve

Kritikët dhe organizatat mjedisore (si PPNEA dhe EcoAlbania) argumentojnë se ky ligj nuk u bë për qytetarët e thjeshtë, por u qep me porosi për investitorët e mëdhenj (“të pasurit”). Ndryshimet ligjore përkuan saktësisht me shpalljen e planeve të Jared Kushner (dhëndrit të ish-presidentit amerikan Donald Trump) për të ndërtuar resorte luksoze me vlerë miliarda dollarë në ishullin e Sazanit dhe në zonën e mbrojtur Vjosa-Narta (Zvërnec).

“Revolucioni i Flamingove”: Ky ligj ka nxitur protesta masive në Tiranë dhe Vlorë. Aktivistët kanë zgjedhur flamingon si simbol të protestës, pasi resortet luksoze pritet të shkatërrojnë lagunën e Nartës, ku strehohet një pjesë e konsiderueshme e popullatës globale të këtyre shpendëve.

Pasojat Mjedisore dhe Rruga drejt BE-së

Përveç dëmit të pariparueshëm në biodiversitet (rrezikimi i specieve si pelikani kaçurrel, breshkat e detit dhe fokat e mesdheut), ky ligj ka krijuar një ngërç të madh në procesin e integrimit të Shqipërisë në Bashkimin Evropian.

Përfaqësuesit e BE-së kanë deklaruar qartë se Shqipëria duhet të rreshtohet pas legjislacionit mjedisor evropian (acquis), dhe jo ta zbutë atë për interesa private. Aktualisht, ligji është dërguar në Gjykatën Kushtetuese nga shoqëria civile dhe një grup deputetësh, ndërsa SPAK ka nisur verifikimet mbi procedurat e ndjekura për këto ndryshime ligjore.

Votimi në Parlament (Shkurt 2024)

Kur amendamentet për Ligjin e Zonave të Mbrojtura (Ligji nr. 21/2024) u hodhën për votim final më 22 shkurt 2024, deputetët e opozitës protestuan me forcë. Ata argumentuan se kuadri i ri ligjor do të shkatërronte sistematikisht ekosistemet e mbrojtura për të favorizuar interesat private të pushtetshme.

Megjithatë, për shkak se Partia Socialiste e kryeministrit Edi Rama gëzonte shumicën absolute, ligji u miratua me 74 vota në një seancë që zgjati vetëm shtatë minuta. Votimi u krye aq shpejt sa opozita dhe organizatat mjedisore që protestonin jashtë parlamentit u përjashtuan plotësisht nga procesi i vendimmarrjes.

Përshkallëzimi në Gjykatën Kushtetuese (2024–2025)

Duke mos pasur mundësi ta bllokonin ligjin përmes votës, një grup deputetësh të opozitës (që përfaqësonin një të pestën e Parlamentit) u bashkuan me shoqërinë civile për të ankimuar ligjin. Ata depozituan një padi në Gjykatën Kushtetuese, duke kërkuar shfuqizimin e Ligjit nr. 21/2024 me argumentet se:

• Ligji shkeli kërkesat për konsultim publik.

• Mungonte një raport transparent mbi ndikimin financiar.

• Bie ndesh me detyrimet ndërkombëtare dhe legjislacionin mjedisor të Bashkimit Evropian (Marrëveshja e Stabilizim-Asociimit).

Në korrik të vitit 2025, Gjykata Kushtetuese rrëzoi kërkesën për shfuqizim, duke argumentuar se teksti ishte një ligj kuadër që nuk prodhonte “pasoja të menjëhershme”, duke e lënë ligjin në fuqi.

Situata Aktuale (Qershor 2026)

Sot, ndërsa mjetet e rënda kanë mbërritur në ligatinën e Vjosa-Nartës dhe në ishullin e Sazanit për të nisur projektet e mbështetura nga Jared Kushner, opozita është rikthyer në mbështetje të protestave të “Revolucionit të Flamingove”. Opozita mbron qëndrimin se reagimi masiv popullor dhe hetimet e fundit të SPAK-ut mbi mënyrën se si u miratuan ndryshimet ligjore në vitin 2024, vërtetojnë paralajmërimet që ata ngritën që në fillim.