Britania e Madhe me ligj ndalon duhanpirjen

Mbretëria e Bashkuar po ndërmerr hapa drastikë drejt krijimit të “brezit të parë pa tym” përmes një ligji historik që synon të ndalojë duhanpirjen në mënyrë progresive. Ky projektligj, i njohur si Tobacco and Vapes Bill, përfaqëson një nga reformat më të rrepta të shëndetit publik në botë.

Si funksionon ky ligj?

Ndryshe nga ndalimet tradicionale që vendosin një moshë fikse (si p.sh. 18 vjeç), ky ligj fokusohet te viti i lindjes.

• Ndalimi i moshës: Kushdo që ka lindur pas vitit 2009 nuk do të mund të blejë ligjërisht duhan në Mbretërinë e Bashkuar gjatë gjithë jetës së tyre.

• Pragu lëvizës: Çdo vit, mosha ligjore për blerjen e duhanit do të rritet me një vit. Kjo do të thotë se duhani gradualisht do të dalë jashtë rregullave të tregtimit për brezat e rinj.

Synimet kryesore

Qeveria britanike ka argumentuar se ky vendim është i domosdoshëm për disa arsye kyçe:

1. Shëndeti Publik: Duhani është shkaku kryesor i vdekjeve që mund të parandalohen në UK, duke shkaktuar rreth 80,000 vdekje në vit.

2. Lehtësimi i NHS: Barra financiare mbi Shërbimin Kombëtar të Shëndetësisë (NHS) nga sëmundjet që lidhen me duhanin është miliarda paund.

3. Mbrojtja e të rinjve: Ligji përfshin gjithashtu rregulla të rrepta për vaping (cigaret elektronike), duke kufizuar aromate dhe paketimet shumëngjyrëshe që tërheqin fëmijët.

Sfidat dhe Debati

Ndonëse mbështetja nga komuniteti mjekësor është e madhe, ligji ka hasur në kundërshtime nga ata që e shohin si një ndërhyrje të tepërt të shtetit në liritë individuale. Kritikët argumentojnë se kjo mund të nxisë tregun e zi, por mbështetësit theksojnë se përfitimet afatgjata shëndetësore tejkalojnë këto rreziqe.

Fakt: Nëse zbatohet me sukses, ky ligj mund ta bëjë Britaninë e Madhe vendin e parë në Evropë që praktikisht eliminon duhanpirjen për brezat e ardhshëm.

Në Kosovë, duhani mbetet i rrënjosur thellë në jetën sociale dhe kulturën e kafeneve. Pirja e duhanit shpesh shihet si pjesë e pandashme e bisedave dhe ritualeve ditore. Megjithëse ka një vetëdije për dëmet, presioni social për ta lënë është shumë më i vogël se në Perëndim.

Kosova mbetet një ndër vendet me konsum më të lartë në Evropë me 20% – 25% të popullatës të deklaruar si konsumues, dhe ligjet për kontrollin ekzistojnë por zbatueshmëria e tyre është diskutabile. Madje, shitja e duhanit tek fëmijët ende mbetet problematike dhe nuk zbatohet me rigorozitet në pikat e shitjes.

Çmimi i duhanit në Kosovë mbetet ndër më të ulëtit në rajon (nga 2.50 – 4.00 €), gjë që e bën atë lehtësisht të çasshëm nga të gjitha grupmoshat edhe për shtresat me të dhena të ulëta dhe të rinjtë. Ngritja e çmimit shpesh herë ka ndikuar në rënien e duhaniprjes nëpër disa vende por jo edhe ndalimin meqense taksimi nuk ka qene edhe shumë drastik.